ህሉው ኩነታትናን መጻኢ ኣንፈታቱን: ጸጉ ፍስሃየ

06/01/2019

ህሉው ኩነታትናን መጻኢ ኣንፈታቱን፡ –

ብ ‘ዚ ናይ ይኣክል እዋን፡ ብዘይካ ‘ቶም ኣዝዮም ዉሑዳት – ኣብ ጎኒ ‘ቲ ስርዓት ኮይኖም ንሕሱም መነባብሮን  ግህሰት ሰብኣዊ መሰላትን ህዝብና ኣብ ምኽራር ዝተሓባበሩ ዘለዉ – እቲ ዝበዝሐ ክፋል ህዝብና ብዝተፈላለየ ደረጃታት፡ ኣበርክቶኡ እናዕዘዘ ንህሉው ፖለቲካዊ ምዕባለ ሃገርና ንምቕያር ቃልስታቱ የካይድ ምህላዉ ኩልና እንዕዘቦ ዘሎና ሓቂ ‘ዩ። ካብ ‘ዚ ወጻኢ ‘ውን ዉሑዳት ኣብ ደረጃ ናይ ተዓዛብነት ተሓጺሮም ነቲ ምዕባለታት ይከታተልዎ ኣለዉ። ብኣጠቓላሊ ደሚርና ምስ እንመዝኖ ግን፡ እዚ ዝኸይድ ዘሎ ምንቅስቓስ ነቲ ዝበዝሐ ክፋል ህዝብና ኣብ ልዕሊ ‘ቲ ስርዓት ኣስመራ ዘለዎ  ኣጠማምታ ኣሉታዊ ንክኸውን ደሪኽዎ ጥራሕ ዘይኮነስ ናብ ዝለዓለ ጥርዙ ክብ ንኽብል ‘ውን ቀሲብዎ ኣሎ። እዚ ዘሎናዮ ውሁብ ኩነታት እምበኣር ኣብ ሚዛን ግጥም ደለይቲ ፍትሕን ምልካዊ ስርዓት ህግደፍን ኣወዳዲርካ፡ ደምበ ደለይቲ ፍትሒ ምቹእ ሃዋሁን ባይታን ተፈጢሩሉ ዝለዓለ ኢድ ሒዙ ኣሎ።

ነዚ ተፈጢሩ ዘሎ ኩነታት ህያው ንክኸውን ዝሓገዘ ቀንዲ ሮቓሒ፡ እቲ ኣብ ውሽጢ ሃገርና ዘሎ ስርዓት ኣብ ልዕሊ ህዝብና ዘውርዶ ዘሎ ኣደራዕ ይኹን እምበር፡ እቲ ኣብ ከባቢና እናማዕበለን እናተለዋወጠን  ዝኸይድ ዘሎ ቅልጡፍ ፖለቲካዊ ምቅይያራት ‘ውን ኣብ ኣመለኻኽታና ዓቢ ስምብራት ኣምቢሩ ‘ሎ። እዚ ንኣረኣእያ ህዝብና ንምቕያር ዘኽኣለ ህሉው ፖለቲካዊ ኩነታት ሃገርናን ከባቢናን ኩልና እንከታተሎ ዘሎናን ኣብ ኢንተርነት ይኹን ኣብ ዝተፈላለየ ሚድያታትን ኣኼባታትን…ብዝተፈላለዩ ውልቀ ሰባትን ትካላትን መግለጺታትን ትንታነታትን ክወሃቦ ዝጸንሐ ኮይኑ ኣብኡ ኣትየ ኣይክዛረብን ‘የ።

እቲ ሕጂ ክዛረበሉ ወይ ከመሓላልፎ ደልየ ዘለኹ መልእኽቲ እምበኣር፡ ነዚ ተኸሲቱ ዘሎ ሃዋሁ ብኸመይ መንገዲ ናብ ነገራዊ ሓይሊ ቀይርና ክንምዝምዞን ኣብ ናይ ህዝብና ረብሓ ከነውዕሎን ይግባእ ንዝብል ሕቶ መልሲ ክንረኽበሉ መበገሲ ዝኾኑ ሕቶታትን ሓሳባትን ኣቕሪበ ኩልና ኣበርክቶና ክንገብረሉን ናብ ዝሓሸ ኣንፈት ንክንመርሖን ክሕግዘና ይኽእል ‘ዩ ካብ ዝብል ሓሳብ ዝነቐለ ‘ዩ።

መጀመርታ ናይ ይኣክል ምንቅስቓስ እንታይ ዓይነት ምንቅስቓስ ምዃኑ ብብሩህ ክምለስ ዘለዎ ይመስለኒ!

ንጹር ራኢን ዕላማን መትከላትን ኣለዎ ዶ? እወ ኣለዎ። ራኢኡ ሓንቲ ምዕብልትን ብልጽግትን ዲሞክራስያዊት ኤርትራ ንምትካል ምዃኑ ኩልና እንሰማምዓሉ ነጥቢ ‘ዩ። ዕላምኡ ድማ ነዚ ጨፍላቒ ስርዓት ኣሊኻ ብሕጊ እትመሓደር ሃገር ምምስራት ‘ዩ።

ዒላማታቱ ንክወቅዕ ውዳበ የድልዮ ዶ? ብዘይ ጥርጥር እወ ‘ዩ መልሱ።  እንታይ ዓይነት ውዳበ?  ነዚ ኣብ ጎረባብቲ ሃገራት እንርእዮ ዘሎና ለውጥታት ዝመሳሰል ለውጢ ዘምጽእ? ማለት ህዝቢ ኣለዓዒሉ ብሰላማዊ ሰልፍን ኣብያን …. ብሰላማዊ መንገዲ ስርዓት ንክቕይር ድዩ ተበጊሱ ወይስ  ብጎነጻዊ መንገዲ ስርዓት ንምቕያር? ወይ ‘ውን ክልቲኡ ኣገባባት ሓዋዊሱ? ምስ ናትና ውድዓዊ ኩነታት ብኸመይ መንገዲ ከነተኣሳስሮ ንኽእል?

ምስ ካልኦት ፖለቲካውያን ሰልፍታትን ውድባትን ሲቪክ ማሕበራትን ናይ ክኢላታት ጉጅለታትን Think Tank ወዘተ ዝህልዎ ዝምድናታት ኣብ ምንታይ ዝተሞርከሰ ‘ዩ?

ናይ ይኣክል ምንቅስቓስ ናይ መሰረታት ምንቅስቓስ (Grass Roots Movement) ማለት ካብ ታሕቲ ንላዕሊ ክሳብ ዝኾነ ብደረጃ ዓዲ፡ወረዳ፡ ኣውራጃ ክንቀስቐስ እንተ ኾይኑ ምስተን ኣብ ዓድታትን ወረዳታትን ኣውራጃታትን ወሪደን ዝንቀሳቐሳ ዘለዋ ውድባት፡ ሰልፍታት፡ ሲቪክ ማሕበራት ወዘተ ዝህልዎ ዝምድናታት ከመይ ዝኣመሰለ ይኸውን?ወይስ ከም መተካእታ ውድባት ወይ ውን ካልእ ተወሳኺ ውድብ ኮይኑ ‘ዩ ክወጽእ? ወይስ ናይ ጸቕጢ ጉጅለ (Pressure Group) ኮይኑ ንኹለን ፖለቲካዊ ውድባት…ብሓደ ንክሰርሓ ጸቕጢ ዝገብር? ኣባልነት ናይ ይኣክል ፍኑውን ንኹሉ ኤርትራዊ ዝሓቁፍን ክሳብ ዝኾነ – ንናይ ሰልፍታትን ውድባትን ሲቪካውያን ማሕበራትን ኣባላት ከይተረፈንኹሉ ስለ ዝሓቁፍ – ምስ ውድባትን ሰልፍታትን ናይ ሲቪክ ማሕበራትን ናይ ረብሓ ግጭታት (Conflict of Interest) ንከይፍጠር ዝኽተሎ ፖሊሲ እንታይ ይመስል? ናይ ህግደፍ ስርዓት ኣብ ውሽጡ ሶሊኹ ብምእታው ዕንቅፋታት ከይፈጥር ሶልክታት ብኸመይ መንገዲ መዕገቲ ይግበረሎም? ናይ ይኣክል ኣባልነት እንታይ ቅጥዕታት ከማልእ ይግባእ? መራሕቲ ብደረጃ ሓላፍነት ንኽምረጹ እንታይ ቅጥዕታት ከማልኡ ይግባእ። መራሕቲ ፖለቲካውያን ውድባትን ሰልፍታትን ሲቪክ ማሕበራትን…ኣብ መሪሕነት ናይ ዚ ምንቅስቓስ ክምረጹ ይኽእሉ ‘ዶ? እቲ መልሲ እወ እንተ ኾይኑ ኣረኣእያ ናይ ‘ቲ ምንቅስቓስን ምስ ኣረኣእያ ናይ ‘ተን ካልኦት ውድባትን ሰልፍታትን ማሕበራትን ምስ ዝጋጮ ብከመይ መንገዲ ክተዓረቕ ክግበር ይከኣል? ተራ መንእሰያት፡  ተራ ደቂ ኣንስትዮ፡ ተራ ናይ ክኢላታት ብከመይ መልክዕን ቅርጽን ተወዲቡ ነዚ ምንቅስቓስ ከሐይል ክግበር ይከኣል? ምስ ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝህሉ ምንቅስቓስ ብኸመይ ይተኣሳሰር? ድሕሪ ምውዳቕ ስርዓት ህግደፍ ዝትከል ስርዓት ከመይ ዝበለ እዩ ክኸውን? ከም መሰጋገሪ ድልድል ኮይኑ ከሰጋግረና ዝኽእል መርሓ ሕንጻጽ እንታይ ክመስል ኣለዎ ወዘተ?

እዚኣቶምን ከምዚኣቶም ዝኣመሰሉ ክምለሱ ዘለዎም ሕቶታት ኣቐዲምካ ክጽንዑን መፍትሒ ክርከበሎም ምግባርን ንክመጽእ ዝኽእል ሓርጎጽጎጽ ተዳሊኻ ምጽናሕ ኣገዳሲ ኮይኑ ይስምዓኒ፡ ስለ ‘ዚ ኩልና ነዚ ናይ ይኣክል ምንቅስቓስ ንከነዐውት ክንንቃሳቐስ ዝጸናሕና፡ መልስታትን መብርሂታትን ክንረኽበሉን ካልኦት ተወሰኽቲ ሕቶታት እናኣቕረብናን እናተመላላእናን፡ ኣብ ክንዲ ብፍኑው ብርድኢት ክንጎዓዝ መታን ከም መበገሲ ክኾኑና ይኽእሉ ‘ዮም ኢለ ዘቕርቦም ዘለኹ ሓሳባት ‘ዮም።

የቐንየለይ!

ጸጉ ፍስሃየ

ዋሺንግቶን ዲ.ሲ.

Print Friendly, PDF & Email