ኹርኳሕ ዶ ዋላስ ፍታሕ, ኣኽሊል ሃይሉ

ርኳሕ ዶ ዋላስ ፍታሕ

ኣኽሊል ሃይሉ

እቲ ኣብ መወዳእታ ክትበጽሖ እትደሊ ሸቶ ከይመደብካ ምብጋስ ዕዳ እዩ። ገሊኡ ኣብ ዘለዎ ‘ጋም-ማን’ እናበለ ዘስለጠ ይመስሎ፤ እቲ ኻልእ ከም ኣብ ዓውዲ ዘሎ ብዕራይ ኮለል ክብል እንትወዓለ ነዊሕ ዝተጓዕዘ ኮይኑ ይስምዖ። ኣብ መድበለ ገጽ (Facebook) ዝግዕር፡ ወይ ኣብ ፓልቶክ “ግደፉኒ ኣይትሓዙኒ” እናበለ ብዓቢ ወኒ ዝምድር’ውን ኣሎ። እንተኾነ መርኣያ መንፍዓትና ዝኸውን እንታይ ፍረ ኾን ይህሉ ምባል እንተዘይጠቐመ፡ ኣይጎድኣናን። እንተዘይፈወሰ ኣይቀትለናን። ስለዚ ተተሓሒዝና ንህውትት ከይንህሉ ንፍራሕ።

ህጻናት ሓሸውየ ክጻወቱ ክትርኢ ባህታ ይፈጥር። ሃገር ክመርሑ ዓቕሚ ዘለዎም እኹላት ኣብ ዕንኪላሎ ግዜኦም ከሕልፉ ግን ኣይግድን። ሓሸውየ ጸወታ ቆልዑ’ምበር፡ ሃገራዊ መርሃ ንዕዉት ተቓውሞ ጌርካ ክውሰድ ኣይግባእን።

ንሰብ ሓደ ካብ እንስሳ ዝፈልዮ፡ ክመሃር፡ ክሓስብ፡ ክመራመር፡ ክመዝን ዝኽእል ፍጡር ምዃኑ እዩ። ስለዚ ካብ ናይ ገዛእ ርእሱን ናይ ካልኦትን ታሪኽ ኣናተወከሰ፡ ክመሚ እዩ ዝግባእ። ዘዐውትን ዘየዐውትን፡ ደማዊን ሰላማዊን፡ ድጉልን ንጡፍን፡ ኣድማዕን ኣድካምን፡ ክፈሊ ኣምበ ምተገብአ።

በዚ መሪጽናዮ ዘሎና መገዲ፡ እቶም ኣሎዉ ዝበሃሉ ክኢላታት፡ እቶም ኣብ ርሑቕ ኮይኖም ዝዕዘቡ ዘለዉ፡ እቶም ኣዒንቲ ዘየንቁሑ፡ እቶም ጌና ነግ ፈረግ ዝብሉ ዘሎዉ ኩሎም ነዚ ደምበ ፍትሒ እንተዝጽምበርዎ’ኳ እቲ ቃልሲ ከይተዓወተ ክናዋሕ ተኽእሎ ኣሎ።

ፍሹል ቃልሲ ክነካይድ ታሪኽ ዘሰከመና ዕዳ የሎን። ንህዝብና እንመልሶ ናይ ፍቕሪ ዕዳ ግን ኣሎ። ንወለድና እንመልሶ ናይ ፍቕሪ ዕዳ ግን ኣሎ። ንኣሓትናን ኣሕዋትና እንመልሶ ናይ ፍቕሪ ዕዳ ግን ኣሎ። ንኣዝማድናን መቕረባናን እንመልሶ ናይ ፍቕሪ ዕዳ ግን ኣሎ። ንኹሎም ኣብ ፍቕዳ ኣብያተ ማሕቡስ ዘሎዉ፡ ኣፎም እተዓብሱ፡ እንመልሶ ናይ ፍቕሪ ዕዳ ግን ኣሎ። ንደቅናን ደቂ-ደቅናን እንሕድጎን እነውርሶን ናይ ፍቕሪ ዕዳ ግን ኣሎ። እዚ፡ ተደለኻ ትገብሮ ተዘይደለኻ ትጥንጥኖ ናይ ፍቕሪ ዕዳ ጥራይ ግን ኣይኮነን። እዚ፡ ንነፍሰወከፍና ታሪኽ ዘሰክመና ሓላፍነት’ውን እዩ።

ነዊሕ እዋን ይገብር፡ ሓደ ለባም ወላዲ እቶም ደቁ ንሓድሕዶም ስኒት ምስኣኖም ድቃስ ይኸልኦ። መንፍዓት ኣይወሓዶም- ኩሎም ህርኩታት፡ ሽሻይ ኣይጎደሎም- ትሕዝቶኦም ኣኽልታርፍ፡ ኣይወሓዱ- ኣዝዮም ፈረይቲ፡ እንተ ብሓባር ምውፋር ግን ፡ ኣይበዓልቲ ለይቶምን። ኣቦ በዚ ኣይቀሰነን፡ “ኩሉ ጊዜ ደሓን ሓደ መዓልቲ ዘይደሓን” ዝብል ብሂል ቀዳሞት ትርጉሙ ኣይተሰወሮን። ‘ዞም ደቀይ ጸላኢ ተመጾም ታይ ክኾኑ’ዮም’ ኢሉ መኸረ። ሓደ መዓልቲ፡ ውራይ ኣዳልዩ ንብዘለዉ 12 ደቁ ጸውዕም። በሊዖም ሰትዮም ምስ ጸገቡ ድማ ብቑጽሮም 12 ጨገግ ኣምጺኡ ክሰብርወን ግዲ ይብሎም። ብኡብኡ ቅርስም ቅርስም ኣቢሎም ሰበርወን፡ ደጊሙ ካልኦት 12 ጨገግ ብሓደ ጠሚሩ ክሰብሩ ሓተቶም። ነፍሰወከፎም በብእብረ ክሰብሩ ተቓለሱ፡ ግናኸ ኣይክኣሉን። ምኽሩ ዝሰመረሉ ኣቦ “እንተ ሓቢርኩም ዝኽእለኩም የብልኩምን፥ እንተዘይሓቢርኩም ግን ጸላኢ በብሓደ የጥፍኣኩም” በሎም። እቲ ‘ዝሓበሩ ጣንጡ ኣርቃይ የማስኑ’ ወይ “ዓለባ-ሳሬት ‘ተዝሓብር ኣንብሳ ይኣስር’ ዝብሃል’ውን ሓቂ እዩ።

እምበኣር ሕጂ ነቲ ናተይ እንብሎ ጨገግ ክንሓድግ ዘይኮነስ፡ ዘዘሎና ጨገግ ሒዝና፡ ዘሎና ፍሉይ ውህበታትን ክእለታትን ከይደርቤና፡ ቀዳምነታት ብምንጻር፡ ኣብቶም ዘይቀዳምነታት ድማ ሕድገታት ብምግባር፡ ንዝበለጸ መጻኢ ክንውደብ፥ ርኣዩኒ ምባል ንዒቕና፡ ዓቕምታትና ኣዋዲድና፡ ኣብ ጽላል ሓደ ኣብ ዓወት ዘብጽሕ ቴማ፡ ሸቶታትና ኣነጺርና፡ ተጠርኒፍና፡ ብእተወደነን እተጠርነፈን መገዲ ንቃለስ።

ንዘክር፡ እዚ ቃልሲ ኣንጻር ዓመጽ ደኣምበር ቃልሲ ንስልጣን ኣይኮነን፡ ቃልሲ ኣንጻር ምልኪ ደኣምበር ቃልሲ ንስልጣን ኣይኮነን። እዚ ቃልሲ ንፍትሒ እቶም ውጹዓት ርእስና ንኻልኦት እንህበሉ ‘ምበር መገባብሮ ረብሓና ኣይኮነን።

ርግጽ’ዩ፡ ብዙሕ ዝተኣጉደ ሓውታት ፈቖድኡ ይርኤ’ሎ። እዚ ጽቡቕ’ዩ። ብዙሓት ሰባት እቲ ነነዊሕ እዋን “ሓለንጊ ሰውራ ሓጻር ኣይኮነትን” ዝብል መዓልቱ ዝሓለፎ ፈኸራ ጥሒሶም፡ ንሓቂ ደው ከብሉ ክትርኢ ሓጎስ ይፈጥረልካ። ህዝቢ ካብ መዓልቲ ንመዓልቲ ኣዒንቱ እናተኸፍታ ደምበ ፍትሒ’ውን ብመጠኑ ይዓኩኽን ይድርምስን ኣሎ።

እንተኾነ ዘይተወደበ ተበግሶ ነዊሕ ኣይቅጽልን። ኩሉ አእጃሙ ዘየበርክተሉ ቃልሲ በብወገኑ ዘይሳተፈሉ ኣየድምዕን፡ ናህሩ ዓቂቡ ክቕጽል ኣብ ሓደ ዓንኬል ክመጽእ ኣለዎ።

ጌና ኤርትራ ከም ሃገር ከይቆመት ጀሚሩ ብዙሓት ጀጋኑ በብእዋኑ ተንሲኦም ኔሮም እዮም፥ ከም እኒ በዓል ደጊያት ማሕራይ፡ መሓመድ ዑስማን ቡሪ (ናኹራ ያገሊ – ሰባር ናኹራ፥ ነቲ ኣብ ደሴት ናኹራ ዝነበረ ምሕዩር በጢሶም ዝወጹ)፡ በዓል ኣቡበከር ኣሕመድ መሓመድ ኑሪ፡ መሓመድ ኑሪ (ጣልያን ንምድሪ ሳሆ/ዓሳውርታ መርገጺ ዝኸልኡ)፡ እኒ ራኣሲ ወልደንኪኤል፡ ደጊያት ሓጎስ (ኣባጥመር)፡ ከንቲባይ ሓምድ ሓሰን – ሓባብ፡ በረምበራስ ካፍል – ከረን፡ ዘርኣይዎ ሓርበኝነት፡ ክንደይ ኢልካ ይቑጸር በዓል ደጊያት ኣበራ፡ ዘማት እኩድ – ባርካ፡ እዚኦምን ብዙሓት ካልኦትን ዘገርም ቅያታት ፈጸሙ፡ ንመግዛእቲ ኣሻፈረኝ በሉ። በቲ ኣብ ኢዶም ዝጸንሖም ሒደት ኣጽዋር፡ ንያት ዓደ’ቦ ተዓጢቖም፡ ንሰራዊት ገዛእቲ በድሁ። እንተኾነ ከምዛ ብልጭ ኢላ እትጠፍእ እምኒ ጽንጽሕለ ወይ ኣሳሒት፡ መስ ኢሉ ዝሓልፍ በርቂ፡ ከምዛ ንእሽቶ ተራእያ እትሃጥም ጥዋፍ ንቕሩብ ጊዜ ኣብሪሆም ሓለፉ። ንሓዋሩ ዝኸውን ለውጢ ከምጽኡ ግን ኣይተዓደሉን። እቲ ዕድልን ሞያን ነበረ፡ እቲ ናብ ምሉእ ዓወት ዘብጽሕ ጥበብ ግን ኣይበርሃሎምን።

ጽቡቕ ሃቐና ኣይጽላእን እኳ እንተኾን እኹል ግን ኣይኮነን። ቅንእት ጽቡቕ’ዩ፡ ብዘይፍልጠት ምስ ዝኸውን ግን ካብ ህንኩቶ ጣፍ ኣይፍለን። እዚኦም ድሮ ኣቐዲምና ዝጠቐስናዮም ኩሎም ነቲ ዝዓመጾም፡ ዕረፍቲ ከልእዎ፡ ኣጨነቕዎ፡ ዓቕሉ ኣጽበቡሉ፡ ክንዮ ኩርኳሕ ምፍጣር ዝሓልፍ ስግኣት ግን ኣይፈጠሩን። እቲ ጸላኢ እንተላይ እዞም ዓበይቲ ጨፍሊቑ መግዛእቱ ቀጸለ። ደቆምን ደቂ-ደቆምን ከይተረፉ እቲ ረገጻ ኣርከበሎም።

ካብዚ ተሞክሮ ክንመሃር ይግባእ። ካብ ታሪኽ ክንመሃር ኣሎና። ካብ ኣቦታቱን ኣያታቱን ዘይመሃር፡ ጀሚሩ ኣይውድእን፡ ተዛሪቡ ኣይገብርን፡ መሪሑ ኣየስግርን፡ ተቓሊሱ’ውን ኣየዐውትን።

ሎሚ፡ ከም ብልሓተኛታት ሃነጽቲ፡
ዘይነቓነቕ መሰረት ዘንብሩ፡

ብታህዋኽ ቅድሚ ምህናጾም ውጥናት ዝሕንጽጹ፡

ኮፍ ኢሎም ዝመኽሩ፡ ስትራቴጅን ስልትን ዝፈላልዩ፡

ክፉት ናይ ርኽክብ መኣዲ ዘዳልዉ፡
ንድምጺ ህዝቢ ኣወሃሂዶም ዝትልሙ፡

ንራህያታት ናብ ኣፍላጋት፡ ንኣፍላጋት ናብ ዓበይቲ ወሓይዝ፡ ንዓበይቲ ወሓይዝ ናብ ደምሳሲ ብርቱዕ ውሒዝ ለውጢ ዝቕይሩ፡

ካብ ንርእሶም ነቲ ራእይ፡ ክንዮ ውልቃዊ ረብሓታቶም ኣርሒቖም ዝርእዩ፡

ተቓሊሶም ዘቃልሱ ሰብ ንጹር ራእይ፡ መራሕቲ፡ መድረኽ ይጠልብ ኣሎ።

ኹልኹም ኣቦታትን፡ ኣያታትን ድማ፡ ብዘሎኩም ዘበለ ውህሉል ፍልጠት፡ ተሞክሮ፡ ብኹሉ ዓቕልን ትዕግስትን ነዚ ሓሪኑ ተላዒሉ ዘሎ መንእሰይ ክተተባብዑ፡ ምኽሪ ክትልግሱ፡ ኣብ ምስግጋግር ዓቕምታት ከይበቐቕኩም እጃምኩም ክተበርክቱ ብትሕትና ንጽውዕ።

Print Friendly, PDF & Email