ሓባእ ቁስሉ ሓባእ ፈውሱ: ናስር ዑመር ዓሊ

ባእ ቁስሉ ሓባእ ፈውሱ

ናስር ዑመር ዓሊ

 

ናስር ዑመር ዓሊ

እዚ ዝካየድ ዘሎ ኣንጻር ዓመጽን ምልክን ዝዓለመ ቃልሲ፡ ሓደ ስጕምቲ ንቅድሚት፡ ሰለስተ ስጕምቲ ንድሕሪት እንዳሰጐመ ክጓዓዝ ጸኒሑ ኣሎ። እቲ ቀንዲ ዕንቅፋት እቶም ኣብ ኤርትራ ንሃገርና ጅሆ ሒዞሞ ዘለዉ ህግደፋውያ ነቅ ዘይብልን፡ ዘይድፈርን ሓይሊ ስለ ዝሃነጹ ኣይኮነን። ዝንውንዎም ሓይሊ ጠፊኡ እምበር ህግደፍ’ሲ እቲ ንሳቶም ዝተኸልዎ ስርዓት ገና ከይተበገሰ እንኮሎ ዝፈሸለን፡ ኣብዚ ሕጂ እዋን ከኣ ውሽጡ ቦዅቢኹ ካብ ዝምህምን ነዊሕ ኢዩ ኮይኑ።

እቲ ሕቶ እምበኣር፡ እቲ ንሓደ ክሳብ ኣፍንጭኡ ተዓጢቁ ንከጥፍኣና ተሃንዲዱ ዝመጸ ሰራዊት ደርጊ ነበረያ-ነበረ ዝገበረን፡ ናጽነት መሬቱ ኣብ ዝተናውሐ ኵናት ዘውሓሰን ህዝቢ ኤርትራ፡ ስለምንታይ ኢዩ ኵኖ መሬቱ ምሕራር ሓሊፉ፡ ነቶም ንናጽነቱ ቁማር ዝበልዎ መቃልስቱ-ነበር ተምበርኪዅ ክነብር መሪጹ ዘሎ?

ስርዓት ህግደፍ፡ ንሰላምናን ንናጽነትናን ዘሪጎም፡ ኣብ ሃገርና “ሕረስ ሓረስታይ፡ ንገድ ነጋዳይ” ዝሰረቱ ቅዋማዊ ስርዓት ተኺልና፡ ውጽኢት ናይ 30 ዓመት ቃልስና ዝኾነ ንፋስ ሰላም ንኸይነተንፍስ ኮሊፎምና ኣለው፡፡ ኣብ ልዕሊ’ዚ ዘይተኣደነ ስቅታ ናይ መብዛሕትኡ ክፋል ህዝብና ንዕድሚኦም ከናውሖ ይርአ ኣሎ። እዚ ስርዓት’ዚ ሕጽረት ደገፍትን ምድንጋጽን ኣጋጢሙዎ ኣይፈልጥን ኢዩ ጥራሕ ዘይኮነስ ኣብ ልዕሊ’ቲ ናይቶም ኤርትራውያን ደገፍቱን ተደናገጽቱን፡ ሎሚ ካብ ኢትዮጵያውያን እውን ከይተረፈ ዘይተኣደነ ደገፍ ይውሕዞም ኣሎ። እዚ ናይ ጸላኢየይ ጸላኢ ዝሕመረቱ ደገፍ ኢትዮጵያውያን፡ ታክቲካዊ ስለዝኾነ ብዙሕ ዘሰክፍ እኳ እንተዘይኮነ፡ እቲ ንሱ ዝፍጠሮ ዘሎ ነውጺ ግን ሱቅ ኢልካ ዝሕለፍ ኣይኮነን። ጉዳይ ኢትዮጵያዊ ደገፍ ንህግደፍ ንግዚኡ ኣወንዚፍና፡ ነቲ ኤርትራዊ ደገፍ እስከ ንርአ።

ስልምንታይ ኢዩ እዚ በትሪ ሓቂ ቅጥና ብዘየገድስ፡ ከም ዘይትስበር ዘመስከረ ተባዕ ህዝቢ፡ ሕጂ ነዞም ካብ ከርሱ ዝወጹ ዓመጽቲ፡ ከምበርክኾምን ከስምዖምን’ሲ ይትረፍ፡ ካብ’ቲ ኣዕቍቡሉ ዘሎ ከተማታት ኣውሮፓን ኣሜሪካን ኮይኑ’ውን ክገንሖም ዘይደፍር? እቲ ካብኡ ንላዕሊ ዘሰክፈካ ጕዳይ ከአ፡ እዚ ብ “ወዲ ላምና” ተባሂሉ ዝፍለጥ መላኺ ስርዓት፡ ንህዝብና ከም ህዝቢ እቲ ዝተሓተ ደረጃ ክብሪ’ውን ነፊግዎ ኣብ ዘለወሉ እዋን ተስፋ ዝህብ ምንቅስቃስ ብከምቲ ዝድለ ዘይርአን ዘይዕምብብን?

ብኣረዳድኣይ ዝኾነ ይኹን ብኤርትራውነቱ ዝሕበንን፡ ፍትሒን ማዕርነትን ዝነገሳ ብልጽግቲ ኤርትራ ክርኢ ዝብህግ ኤርትራዊ፡ ነዚ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ስርዓት ብዝኾነ ይኹን ዓይነት መለክዒ ግደፍ’ዶ ክድግፎ፡ ክደናገጽሉ’ውን ዘኽእልዎም ተስፋ ዝህቡ ኣንፈታት ስለ ዝረኣዮም ኢዮ ኣይብልን። እንተድኣ ዘተስፍዉ ውጽኢታት ኣለዎም ኮይኑ ከአ እቶም ደለይቲ ፍትሒ ኢና እንብል ብጽልኢ ህግደፍ ዓዊርና ከይንኸውን፡ ብዛዕባ ህግደፍ ዘለና ትዕዝብቲ ዳግማይ ርኢይቶ ክንገብር ከድሊ ኢዩ።

እንተኾነ ግን እዚ ዘሎ ስርዓት ጊደፍ’ዶ ብዛዕባ ተስፋታት ከተንብሃሎም፡ ብንጹር ቋንቋ ንደገፍቱ “እዛ ሃገር ኣይንታይኩምን ኢያ! ከም ጡብ ኣዴኹም ቅበጽዋ! ደስ እንተድኣ ኢሉና ንደስ ዝበለና ሃገር ኣብ ደስ ዝበለና እዋን ከነካርያ፡ ክንሸጣ፡ ክንድምራ ንኽእል ኢና” ኣብ ዝብለሉ ደረጃ ኢና በጺሕና ዘለና። እቲ መመሊሱ ዘጣቅዕ ወይ’ውን ጎቦ ልቡ ኮይኑ ዝቃለስ ከአ ከም ቀደሙ ይበዝሕን ይስስንን ኢዩ ዘሎ።

ምናልባት ገለ ሰባት ነዞም ኣብዚ ሕጂ ነቲ ስርዓት ራሕሪሖም ናብ ደለይቲ ፍትሒ ዝጽንበሩ ዘለዉ ሪእኹም ምስ’ዚ ናተይ ርእይቶ ዘይትሰማምዑ ትህልዉ ትኾኑ። እንተኾነ ግን ወላ ንሶም’ውን ካብቲ ጠፋእና! ኣምሓራ መጹና! ወዲ ኣፎም ንዓና ፍሽኽ ኢሉና ዘይፈልጥ ምስ ኢትዮጵያውያን ሰተ-ብራሾ ተተሓሒዙ ይኸይድ ኣሎ! …ወ.ዘ.ተ. ዝብሉ ካብ ቅንኢን ፍቅርን መራሒኦም ዝብገስ ስምዒት እንተዘይኮኑ፡ እቲ መላኪ ስርዓት ፍሽኽ እንተይልዎም’ሲ ናብ ደምበ ህግደፍ ዘይምለስሉ ምኽንያት የብሎምን። ምናዳ ገለ ንኣሽቱ ስማዊ ዝኾኑ ሓውሲ ለውጢ እንተ ኣተኣታቲኡ’ሞ ንሓንቲ ለይቲ’ውን ኣብ ደምበ ደለይቲ ፍትሒ ኣይክጸንሑን ኢዮም፡፡ ምኽንያቱ ልክዕ ከምቲ ምኽንያት መደገፊኦም መቃወሚኦም እውን ስንኩፍን ኣብ ፍትሕን ማዕርነትን ዝተሰረተ ስለ ዘይኮነ።

እቲ ኣብዚ ዝመጽእ ሕቶ እምበኣር፡ ስለምንታይ ኢዩ ኣብ ኤርትራ ድልዱል ሰረት ዘለዎ ተቃውሞ ኣብ ክንዲ ዝህሉ፡ ብኣንጻሩ ድልዱል ደገፍ ዝህብ ሓይሊ ሰሪጹ ዝብል ኢዩ? ንሕቶይ ባዕለይ ንምምላስ እዚ ዝስዕብ ርእይቶ ኣለኒ። ካብኡ ወጻኢ እትፈልጥዎ ምኽንያት እንተለዉ ከኣ ኣብ ታሕቲ ርእይቶኹም ፈይ ኣብሉ።

ንዓይ ከምዝመስለኒ ደገፍ ህግደፍ ኣብ ክልተ ዓይነት መሰረታዊ ባህርያት ደቂ ሰባት ዝተሰረተ ኢዮ በሃላይ ኢየ። እቶም ሓደ ወገን ምብላዕ ምብልዑ ብዝብኢ ዓዶም ክብልዑ ብምምራጽ ንፍጹም ምልካውነት ኢዶም ዝሃቡ ክኾኑ እንከለዉ፡ እቶም ሓደ ወገን ከኣ ካብ ብዘይፈልጥዎ መልኣኽ፡ ንዝፈልጥዎ ሰይጣን እንዳኣሳሰዩ፡ ዝፈልጥዎ መልኣኽ ክሳብ ካብ ሰማይ ዝወርዶም፡ ናብዚ ቃልስና ብምጽንባር፡ ንቃልስና ከምዘይመውትን፡ ከምዘይዕወትን ብምግባር ንነብሶም ከም ደለይቲ ፍትሒ ዝሰምዩ ግን ከኣ ካብ መዛሕተልቲን ዓንቀፍትን ምዃን ሓሊፎም ካልእ ሃናጺ ግደ ዘይጻወቱ ኢዮም።

ንዓይ እዞም ክልተ ጕጅለ ደገፍቲ’ዚኦም ክልተ ገጽ ናይ ሓደ ሳንቲም ኢዮም። ኣብ ሞንጎ እዞም ክልተ ካብ ምስሊ ሓሊፉ ካልእ ዝፈልዮም የሎን። ክልቲኦም ብዛዕባ ምምስራት ቅዋማዊት ኤርትራ ዘለዎም ባህጊ ኣዚዩ ትሑት ኢዩ። ቅዋም ዝብል ዘረባ ክሰምዑ እንከለዉ ባዕሎም ጽሒፎም ዘዳለዉዎ እንተዘይኮይኑ፡ ህዝቢ ኤርትራ ብማዕረ ድምጺ ኣድሚጹ ዘምጽኦ ቅዋም ኣይንታዮምን ኢዩ። ወላ’ውን ኣብቲ ዝለዓለ ጽፍሒ ምንዳፍ ቅዋም እንተኣምጻእካዮም፡ ነቲ ዝተነብረሎም ሕድሪ ሸለል ብምባል “ህዝብና ንዓና ዝሓይሽ ቅዋም ካባኹም ንላዕሊ ዝሓልየሉ ስለ ዘየሎ፡ ባዕልኹም ዝመሰለኩም ሕረዩልና” ይብል ኣሎ ብምባል ኣብ ድምጺ ሓፋሽ ቀሪቦም ቃሎም ክህቡ ኣብቲ እዋን መስርሕ ቅዋም ሰሚዕናዮም ኢና።

እቲ ካልእ ኣብ መንጎ እዞም ክልተ ዓይነት ደገፍቲ ዘሎ ናይ ሓባር ረቋሒ ከኣ ፍርሒ ኢዩ። እንተስ ባዕሎም ዝፈጠርዎ ፍርሒ፡ እንተስ ከም መሳርሒ ዝጥቀምሉ ባዕሎም ዝፈብረኽዎ ፍርሒ ብዘየገድስ፡ ብፍርሒ ኣዚዮም ዝተዋሕጡን፡ ኣእምሮኦም ንኸይሓስብ ዝተጋረደ ኢዮም። ከም ወጽኢት ከኣ ነቲ ብእንዳ ባዶ ሰለስተ ዝፍኖ ቤላቤለው ዝደግሙን፡ ንነብሶም ኣሚኖም ንካልኦት ዘእምኑን፡ ኣብ መወዳእታ ከኣ ህዝብና ነንሕድሕዱ ከምዘይተኣማመን ተላባዕቲ ጠፋእካ ዝሕመረቶም ወረታት ኣብ ምንዛሕን ምርባሕን ይሰርሑ ማለት ኢዩ።

እቲ ካብ ኩሉ ንላዕሊ ሓደ ዝገብሮም ግን፡ ኣብቲ ደስ ዝበሎም እዋን፡ ብገወገን ደቡብ ካብ ተጋሩ ዓቢ ስክፍታ ከምዘሎና ጌሮም ብምቅራብ፡ ነቲ ናይ “ኣይ-ሰላም ኣይ-ኵናት” ዛዕባ ህግደፍ ከምበድብዱ ትሪኦም። ኣብቲ ካልእ እዋን ከኣ ተጋሩ ኣሕዋትና ኢዮም ዝብል ፖለቲካ ይነዝሑ። በቲ ሓደ መልሓሶም ከኣ ተጋሩ ዘይኮኑስ፡ ኣምሓሩ ኢዮም ጸላእትና ክብሉ ይስምዑ፡፡ ንኣምሓሩ ንክንከላኸሎም እንተድኣ ኰይና ከኣ ይብሉ ንሶም፡ ኣብ ዶባት ኤርትራ ዘይኮነስ፡ ኣብ ዶባት ትግራይ ኮይና ኢና፡ ብምባል ምስ ተጋሩ ዳርጋ ሓደ ኢና ብዘስምዕ መንገዲ ክምጕቱ ትሰምዕ። ኣብ ሓንጎል እዞም ወገናት እዚኦም፡ መጻኢ ዕድል ኤርትራ ኣብ ኢድ ናይቶም ጸላእትና፡ ወይ’ውን እቶም ስትራተጂካዊ ኣሕዋትና ኢዮም ዝብልዎም ተጋሩ ድኣ’ምበር ኤርትራ ከም ሓንቲ ልዑላዊት ሃገር ዶባታ ብውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝተፈልጠትን ልዑላውነታ ዘረጋገጸትን ዘውሓሰትን ሃገር የላን ወይ’ውን ከምዘላ ገይሮም ኣይሓስቡን።

ስለዚ ነዛ ናይ ሎሚ ሓጻር ጽሑፈይ ንምጥቅላል እምበኣር፡ ሕማምካ ምፍላጥ ፍርቂ ምፍዋስ ምዃኑ ከይዘንጋዕና፡ ጸገምና፡ ምልካውነት ስርዓት ህግደፍ ዘይኮነስ፡ ኣተሓሳስባና ዝፈጠሮን ዘሳስዮ ዘሎን ዓይነት ምልኪ ኢዩ። እዚ ኣብ ልዕሊ ህዝብናን መሬትናን ዝዕንድር ዘሎ ወልቀ-መላኺ ስርዓት፡ ንሓንጎልና ኣጸቢቁ ስለ ዘንበቦ ድኣ’ምበር ሓይሊ ሃሊዎ ኣይኮነን ጁሆ ሒዙ ንህዝብና ዓሰርተታት ዓመታት ንድሕሪት ዝጎቶ ዘሎ። ብካልእ ኣዘራርባ፤ ወላ እዞም ሕጂ ዘለዉ ጉጅለ ህግደፍ ተሳዒሮም እንተልገሱ፡ እቲ ኣብ ሓንጎል ነፍሲ ወከፍ ናይዞም ደገፍቲ እዚኦም ዘሎ ንኡሽተይ ህግደፍ ክሳብ ዘይተሳዕረ፡ እቲ ለውጢ ካብ “መለሳ ቆሎ ጥጥቆ” ምዃን ኣይሓልፍን ኢዩ።

ኢሰያስ ወዲ ላምና ስለዝኾነ ምብላዕ ምብልዑ ንሱ ይብላዓና ዝብል ኣተሓሳስባ፡ ነቲ ከም ኣሕዋት ክንበልዕ፡ ከም ጓኖት ከኣ ንኽንጸባጸብ ዘተባብዕ ባህልና ኣፍሪሱ እንዳ ባዶ ሰለስተ ዘስረጹልና ድሑር ኣተሓሳስባ ኢዩ፡፡ እቶም ካብ ዘይንፈልጦ መልኣኽ ብእንፈልጦ ሰይጣን ክንምራሕ ይሕሸና ዝብሉ’ሞ ከኣ ምስ ኣእምሮኦም ዘለዉ ኣይመስለንን። ከመይ’ሲ ድሕሪ ሰይጣን ካልእ ሰይጣን ስለ ዘየሎን፡ ኣብ ክንዲ ኣብ ሃይማኖትን፡ ዓሌትን፡ ትውልዲ ኣውራጃን ናይቲ ዝመጽእ መራሒ ከነዋልድ ግዜና ነጥፍእ፡ ካብ ታሪኽና ተማሂርና፡ “ኣድጊ ናብ ዘበለ የብል፡ ኣብ መጽዓንና ተኣማሚና” እንነብረላን እንመሓዳደረላን ቅዋማዊት ኤርትራ እንተኣድሃብና ይሓሽ ይብሎም።

ኣብ መወዳእታ፡ ክብሎ ዝደሊ እዛ እንነብረላ ዘለና ዓለም፡ህዝብና ተጎራሪሑ ዘይኮነስ፡ ተገራሪሁ ከምታ ቀደሙ ኣብ ሃገሩ፡ ብሰለም እፎይ ኢሉ ዝነብረላ ሃገር ክገብረሉ እንዳተመነኹ፡ ኣብ ዝመጽእ ጹሑፈይ ብሰላም የራኽበና!

ሰላም ንኩሎም ኣህዛብ ኤርትራ! ውድቀት ንኩሎም ዓይነት ምልክን ዓመጽን!!
ሼር ምግባር ኣይትሕመቁ!!

Print Friendly, PDF & Email